Villa Rosa en haar betegelde façade

Geopend in 1911

Volgens de geschiedenispagina van het tablao opende de hoekzaak in 1911 als het Gran Colmado, een Andalusische bar voor gefrituurde gerechten en tapas, gerund door drie mannen uit de stierenarena: de picadors Farfán en Céntimo en de banderillero Alvaradito. De Spaanse Wikipedia noemt dezelfde drie en beschrijft de zaak als een frituur en tasca op de plek van een voormalige chocolademolen. Het adres is Plaza de Santa Ana 15, op de hoek van de Núñez de Arce en de Álvarez Gato, door de locals Callejón del Gato genoemd. Alles wat volgde, groeide uit die hoekzaak. De Spaanse Wikipedia vermeldt het adres als Núñez de Arce 17, op de hoek met de Callejón de Álvarez Gato, terwijl het tablao en de toeristische dienst Plaza de Santa Ana 15 gebruiken, het adres dat bezoekers vandaag de dag hanteren.

De zaal zoals ze werd ingericht

Volgens de eigen geschiedenis van de locatie werd het pand in 1918 een restaurant (een casa de comidas). De Spaanse Wikipedia dateert een verbouwing in 1919, dus de inrichting hoort bij het late decennium van de jaren 1910. De tegels binnen tonen flamenco- en stierengevechtscènes en worden toegeschreven aan de Madrileense keramisten van het atelier Ruiz de Luna en aan Julián Santacruz. De toeristische dienst van Madrid zegt dat de panelen intact zijn gebleven sinds ze werden gemaakt. De Spaanse Wikipedia beschrijft de stijl als Arabisch-Andalusisch en linkt de houten toog en het cassettenplafond aan die verbouwing, die het interieur zijn huidige aanzien geeft.

De façade

De buitenkant is bedekt met beschilderde keramische panelen en reliëfs die worden toegeschreven aan de Sevilliaanse kunstenaar Alfonso Romero Mesa, die door de toeristische dienst ook wordt genoemd als maker van het tegelwerk in de stierenarena Las Ventas. De dateringen verschillen per bron: de eigen site van het tablao zegt dat de façade in 1917 werd voltooid. De toeristische dienst van Madrid en de Spaanse Wikipedia geven 1927. Een flamencogids zegt dat de tegels tussen 1915 en 1920 werden gemaakt. Beschouw het als een façade uit de jaren 1910 of 1920, en vraag het de locatie als één enkel jaar belangrijk is. De bronnen zijn het eens over de kunstenaar en het onderwerp. De Spaanse Wikipedia voegt toe dat de panelen buiten werden gemaakt naar schetsen van Juan Ruiz de Luna en beschrijft acht landschapspanelen die de voorgevel bedekken.

Wat de panelen tonen

Volgens de locatie tonen de muurschilderingen buiten het Plaza de Colón in Madrid, het Plaza de España in Sevilla, het Alhambra, Córdoba, Cibeles, het Palacio de Cristal in het Retiro-park, de Murillo-tuinen en Málaga gezien vanaf de Monte de Sancha. Binnen beschrijft de toeristische dienst panelen met scènes uit het dagelijks leven in Madrid, stierengevechten en flamenco. Loop er overdag langs en het keramiekwerk leest als een beschilderde muur van het Spanje van ansichtkaarten, omlijst in donker hout en omrand met versierde banden. De site van het tablao zegt dat de façade beschermd is als cultureel erfgoed van Madrid, en een flamencogids beweert hetzelfde. De Spaanse Wikipedia beschrijft de buitenkant als ansichtkaartachtige uitzichten op grote Spaanse steden, een goede samenvatting van wat je vanaf de stoep ziet.

Chacón en de kathedraal van flamenco

De geschiedenis van de locatie vertelt dat de eigenaar in 1921 de zaal aanbood aan de Jerez-zanger Antonio Chacón en een contract met hem tekende dat hem eraan bond, met de Madrileense gitarist Ramón Montoya aan zijn zijde. De Spaanse Wikipedia zegt dat de eigenaar Chacón overtuigde om Los Gabrieles te verlaten, een oudere flamencozaal in Madrid. De locatie zegt dat hij er zong tot zijn dood in 1929. Die periode ligt ten grondslag aan de bijnaam Kathedraal van Flamenco, die zowel de locatie als de toeristische dienst gebruikt. De gids over Chacón vertelt zijn verhaal in zijn geheel. De toeristische dienst van Madrid zegt dat de zaal in haar meer dan honderdjarige geschiedenis vele van de grootste flamencoartiesten heeft ontvangen, en de eigen pagina's van het tablao vermelden een lange reeks namen.

Lees verder: Antonio Chacón en Villa Rosa

Gasten, sluitingen en een heropening

De toeristische dienst van Madrid zegt dat schrijvers, acteurs en leden van het koningshuis naar de zaal kwamen, en noemt Ernest Hemingway, Ava Gardner, de stierenvechter Luis Miguel Dominguín en koning Alfonso XIII. De Spaanse Wikipedia beschouwt de eerste drie als zeker en het bezoek van de koning als mogelijk legendarisch. De eigen geschiedenis van het tablao zegt dat de zaal in 1963 sloot en een jaar later heropende. De pagina's noemen Lola Flores, Antonio Mairena, Paco de Lucía en Carmen Amaya onder de artiesten die op het podium stonden. De pagina van het tablao over zijn geheimen voegt Audrey Hepburn toe aan de Hollywoodactrices die zich aangetrokken voelden tot flamenco en stierenvechten, en zegt dat Ava Gardner de zaal opnam in haar avonden uit in Madrid.

Nachtclubjaren en het witte doek

Zowel de locatie als de Spaanse Wikipedia zegt dat de zaal in de jaren tachtig een nachtclub en feestzaal werd. Het verslag van de locatie over die feestzaaljaren omvat Pedro Almodóvars film High Heels, die in 1991 in Spanje uitkwam, en zegt dat de regisseur een scène in de zaal filmde waarin de zanger Miguel Bosé een handschoen uittrekt terwijl Victoria Abril en Marisa Paredes toekijken. De toeristische dienst voegt toe dat de architectuur het tablao tot een geliefde filmlocatie heeft gemaakt. De locatie zegt dat flamenco terugkeerde voor drie dagen per week van 2002 tot 2009, terwijl de zaal nog steeds een feestzaal was. De locatie vermeldt andere films die in de zaal zijn opgenomen, waaronder een remake uit 1993 van La Lola se va a los puertos en Ocho apellidos catalanes in 2015.

Terug naar flamenco, en een nieuwe naam

Volgens de locatie werd de zaal in 2011 weer uitsluitend een flamencotablao, na ongeveer een eeuw geschiedenis, met wijn en Spaanse gerechten naast dagelijkse voorstellingen. In 2022, twee jaar na de pandemische sluitingen, heropende het onder de naam Tablao Flamenco 1911, gesponsord door de danser Antonio Canales. De toeristische dienst van Madrid vermeldt Villa Rosa nog steeds als de vroegere naam, waardoor je beide namen zult tegenkomen in artikelen en op oude foto's. Het uithangbord boven de deur spelt het Villarosa, als één woord, wat een derde vorm toevoegt om op te letten. De boekingskalender is het enige betrouwbare schema voor de aanvangstijden. De site van de locatie beschrijft nu een flamenco-ensemble dat zich elke week vernieuwt, met gastartiesten in speciale programma's.

Het oudste tablao ter wereld?

De locatie noemt zichzelf het oudste tablao ter wereld, en de boekingspagina doet dat ook. Het is de eigen beschrijving van de locatie, gebaseerd op 1911 als het jaar waarin de zaal opende. Wikipedia zegt dat tablao-locaties zich in de jaren zestig ontwikkelden, als opvolgers van de eerdere cafés cantantes, en de eigen geschiedenis van de locatie begint haar flamencoverhaal met Chacón in 1921. Die feiten kunnen allemaal tegelijk waar zijn, want een zaal kan oud zijn en van karakter zijn veranderd. Lees de bewering als het verslag van de locatie over haar eigen geschiedenis. Een aparte gids op deze site bekijkt wat het woord tablao betekent.

Lees verder: Het oudste tablao ter wereld?

De façade in het echt zien

De keramische panelen sluiten rond de hoek aan, dus het mooiste uitzicht krijg je door vanaf de pleinzijde een stap terug te doen en dan de muur langs de zijstraat te volgen. Daglicht laat de kleuren van het glazuur en de gesneden houten lijsten rond elk paneel goed uitkomen. Voor het bekijken van de buitenkant heb je geen ticket nodig. Het ticket koopt het uur flamenco en het drankje binnen in de zaal, waar de binnenbogen, het plafond en de betegelde wanden deel uitmaken van het decor. De toeristische dienst beschrijft de panelen binnen als taferelen uit het dagelijks leven in Madrid, het stierenvechten en flamenco, en ze zijn intact gebleven sinds ze werden gemaakt.

Voor wie dit niet is

Eén eensluidend verhaal wordt hier niet geboden, want de bronnen verschillen over de datum van de façade en over hoe het de zaal na 1964 verging. Dit is ook geen vervanging voor de eigen pagina's van de locatie, die haar verhaal in eigen woorden vertelt en de juiste plek zijn om elke datum die je wilt herhalen te controleren. Bezoekers die alleen snel een foto van de tegels willen, kunnen dat vanaf het plein doen, en bezoekers die flamenco willen horen hebben een ticket nodig. Wil je weten hoe de zaal vandaag klinkt, dan is de gids over zes flamencovormen op deze site een goed begin. Wie een bezoek alleen voor de geschiedenis plant, leest ook eerst de tickettgids.